NASA, Ay yüzeyini kaplayan ince ve tozlu tabaka olan ay tozunu derinlemesine incelemek için yeni bir bilimsel cihaz olan RAC-1’i Ay’a gönderiyor. Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) girişimi kapsamında geliştirilen cihaz, tozun yüzeylere yapışma özelliklerini ve mekanik sistemlere etkisini analiz ederek Artemis programı ve gelecekteki Ay görevlerine katkı sağlayacak.


Herhangi bir gece Ay’a baktığınızda, gri tonlarının her türünü sergileyen çorak bir dünya görürsünüz. Bariz kraterler ve ay denizlerinin (lunar maria) yanı sıra, Ay'ın yüzeyi ise regolit yani Ay tozu ile kaplıdır. 1960’lar ve 1970’lerdeki Apollo astronotları, bu regoliti incelemiş ve onun elektromanyetik olarak yüklü ve oldukça aşındırıcı olduğunu öğrenmişlerdi, bu da mekanik ekipmanlar için ciddi bir sorun teşkil ediyordu. Şimdi ise, Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) girişimi kapsamında yeni bir yük, bu regoliti daha da derinlemesine inceleyecek.

Ay, bizim tek doğal uydumuzdur. 3.474 kilometre çapında olup Dünya’nın yaklaşık dörtte biri büyüklüğündedir. Dünya’nın etrafında 384.400 kilometre mesafede dönen Ay, bize en yakın komşumuzdur ve sanatçılardan yazarlara, bilim insanlarına kadar herkesi ilham kaynağı olmuştur.

Dünya’dan Ay’ın yalnızca bir tarafını görebiliriz, bu durum senkronize dönüş olarak bilinen bir fenomenle açıklanır. Ay yüzeyindeki sayısız krater, meteorit çarpmalarının bir sonucudur. Daha büyük ve daha koyu renkli ay denizleri ise koyu renkli katılaşmış lavlardan oluşan geniş düzlüklerdir. Apollo astronotlarının da deneyimlediği gibi, yüzey ince, toz gibi bir madde olan ay regoliti ile kaplıdır.

Ay tozu, Ay yüzeyinin sert kaya zeminini kaplayan gevşek ve tozlu bir tabakadır. Bu tabaka, milyarlarca yıl boyunca meteorit çarpmaları sonucu ay kayalarının ezilmesiyle oluşmuş küçük parçalardan meydana gelir. Çoğunlukla silikatlar, feldispat ve piroksen gibi minerallerden ve az miktarda metallerden oluşur. Aşındırıcı yapısıyla ay kaşifleri için zorluk yaratabilse de, oksijen ve su üretimi için kullanılabilir ve ay üsleri inşası için harika bir malzeme olabilir.

Ay tozu hakkında bilgi edinmek, Ticari Ay Yükü Hizmetleri (CLPS) girişiminin bir parçası olarak Ay’a gönderilecek yeni bir bilimsel cihaz olan RAC-1’in (Regolit Yapışkanlık Karakterizasyonu) görevi. RAC-1, Blue Ghost 1 Ay Araç İniş Aracı tarafından Ay yüzeyine taşınacak. NASA’nın, şirketleri bir araya getirerek yüklerini Ay’a taşımalarını sağlamak için kurduğu CLPS programı, Artemis programına yenilikler kazandırmayı, uzay keşiflerini desteklemeyi ve Ay ortamı hakkında daha fazla bilgi edinmeyi hedefliyor.

RAC-1, Ay yüzeyine ulaştığında ay tozu üzerinde çalışacak. Teksas merkezli, uzay sistemleri mühendisliği, teknoloji geliştirme ve görev destek hizmetlerinde uzmanlaşmış Aegis Aerospace tarafından geliştirilen cihaz, ay tozunun belirli yüzeylere nasıl yapıştığını ve tutunduğunu inceleyecek. Bu, mekanik ve bilimsel cihazlara nasıl zarar verebileceğini ve müdahale edebileceğini anlamaya yardımcı olacak.

Elektrostatik çekim, aşındırıcı ve yapışkanlık kuvvetleri gibi faktörler bu çalışmada değerlendirilecek. Ay’ın düşük yerçekimi ve atmosfer eksikliği, tozun nasıl davrandığını ve sert ay ortamına uzun süreli maruz kalmayı anlamak için önemli olacak. Cihaz, ay tozunu 15 farklı örnek malzeme ile test edecek.

Bu malzemeler arasında kumaşlar, boya kaplamaları, optik sensörler, güneş panelleri ve daha fazlası bulunuyor. Cihaz, iniş aşaması ve diğer görev segmentleri boyunca toz birikim oranlarını ölçerek hangi malzemelerin tozu itme veya temizleme konusunda daha iyi olduğunu öğrenmeye çalışacak. Bu tür çalışmalar, gelecekteki Artemis programı gibi görevler için büyük faydalar sağlayacak.